?

Log in

No account? Create an account

Новая знакамітасць на БТ
sadouski
Учора Беларускае тэлебачанне (на канале, дзе нагадваюць пра дні нараджэння знакамітасцей) абвесціла, што 1-га траўня
1809 г. нарадзіўся Васіль Гогаль.
Цікава, што паводле шматлікіх  аўтарытэтных даведнікаў акурат у гэтым годзе, толькі не 1-га траўня, а 1-га красавіка нарадзіўся Мікалай Васілевіч Гогаль.     

Адказ з Чыкага
sadouski
Наша далікатная спрэчка па гісторыі Ізраіля пачалася даўнавата з абмену думкамі пра вядомае даследаванне прафесара агульнай гісторыі Ерусалімскага універсітэту Шлома Занда "Хто вынайшыў ізраільскі народ?" . На мае канкрэтныя пытанні пра пэўныя тэзісы праф. Занда Міша адказваў агульнай абоймай, якую выдаюць яўрэйскія неафіты, што пераехалі з СССР у Штаты і там пазнаёміліся выключна з "правільнай" трактоўкай габрэйскай гісторыі. На гэты раз (пытанне пра "гістарыязацыю" біблейскіх тэкстаў -- у т. л. і ў школьных падручніках) мой візаві пераслаў мне даволі свежую прамову прадстаўніка Ізраіля ў ААН. Вось два маленькія абзацы з яе:  

"Государство Израиль — это страна наших праотцев Авраама, Исаака и Иакова. В эту страну вел еврейский народ Моисей. Здесь построил свой дворец Давид. Здесь возвел Соломон Первый Храм. Здесь пророку Исайе явилось видение вечного мира.
Тысячелетиями в Земле Израиля не прекращалось еврейское присутствие. Мы пережили взлет и падение Ассирии, Вавилона, греко-македонской и Римской империй. Мы пережили тысячи лет преследований, изгнаний и крестовых походов. Связь между еврейским народом и еврейской землей нерушима..."

Хто хоць трохі цікавіцца гісторыяй т. зв. Блізкага і Сярэдняга Усходу, Егіпту, Грэцыі, Рыму, відавочна, як патрыятычныя міфы выкарыстоўваюцца ў палітыцы. Сёння -- гэта палестынскае пытанне.
Як гэта блізка да стылістыкі і семантыкі тых, хто спасылаецца на метафарычныя міфы, што пісаліся многімі аўтарамі і на працягу стагоддзяў. Гэта ёсць і ў нас і нашых суседзяў па перыметры: літоўцаў, палякаў, украінцаў ды расейцаў....
Настаў час садзіцца нашым гісторыкам за адзін стол з суседзямі і пісаць гістарычныя тэксты з раздзеламі "Узаемная змена перспектываў", як гэта зрабілі немцы і французы (2008 г.) і немцы і палякі (2017 г.). Пра гэта ў наступным запісе.

Ліст з Чыкага
sadouski
Час ад часу атрымліваю эл. лісты ад колішняга сябра Міхаіла з МнСВУ (1953-1959), які цяпер жыве ў ЗША. Міхаіл -- габрэй, які пераехаў туды на пастаяннае месца жыхарства ўжо гадоў 40 таму. М. піша добрыя вершы на рускай мове. Большасць -- настальгічныя. Так і не прыжыўся. Засталася глыбокая крыўда з савецкага часу: Узгадвае сцэны антысэмітызму з сваёй практыкі навучання ў вайсковай марской вучэльні ў Ленінградзе. Паміж іншым абменьваемся з ім думкамі пра Дзяржаву Ізраіль, яе канстытуцыйнае права (у Ізраілі няма адзінага тэксту Канстытуцыі як такой, ёсць сукупнасць базавых законаў, якія і складаюць Канстытуцыю).
У сваім апошнім адказе на Міхаілаў эмацыйны ліст "з адрэналінам" я паміж іншым узгадаў пра запіс у Дэкларацыі Дзяржавы Ізраіль пра Незалежнасць (1948 год), дзе гаворыцца пра тое, што "Дзяржава Израиль будзе імкнуцца будаваць сваё грамадства "у адпаведнасці з бачаннем (па-англ. и нямецку -- Vision; расійскага ці беларускага тэксту ня маю) ПРАРОКАЎ ІЗРАІЛЯ ...". Я зазначыў, што гэта і ёсць тая "сэкулярызацыя" і "гістарызацыя" Бібліі, якая імпліцытна ўводзіцца  ў канстытуцыйнае поле і якую крытыкуюць шмат якія ізраільскія гісторыкі, тэолагі і правазнаўцы. Я напісаў, што мне, як гомо сапенс'у такі запіс у Дэклярацыі таксама  не зусім зразумелы.
Цікава, што адкажа Міхаіл? 

Немцы: публіцыстыка перад выбарамі
sadouski
Чорна-белы журналізм

              Нядаўна “Шпігель” выдаў здвоены выпуск, які прадаецца з рознымі тытульнымі подпісамі і малюнкамі.  Адна вокладка залацістая і мае загаловак: Як хораша жывецца немцам. На другой, чорнай і змрочнай, абвяшчаецца: Як дрэнна жывецца немцам.
Цікавы маркетынгавы ход, за якім праглядаецца нешта большае: схільнасць да чорна-белай публіцыстыкі. Каментатары, цытуючы Ніцшэ, называюць гэта “танцам метафар”. Пры нямецкай рэчаіснасці гэта не выглядае абсурдам, бо перад парламенцкімі выбарамі кожны бок высвечвае па-свойму супярэчнасці і гармонію быцця. У Нямеччыне ёсць пэўны баланс з перавагай гармоніі.
Цікава, як бы глядзелася такое выданне ў нас?  

"Тэма для спецыялістаў"
sadouski
Атрымаў кароткі ліст ад вельмі паважанага мною гісторыка і літаратуразнаўцы С. Прачытаўшы маю заўвагу на форуме НН пра пераклад першай страфы "Яўгенія Анегіна" ў знойдзеным рукапісе Алеся Дудара, ён піша:

"Паглядзеў іншы твой мэйл з тлумачэннямі, як Пушкін калькаваў ці то адаптаваў французскае. Ну, гэта не для мяне. Праўдзівей, гэта цікава, але тут я не магу кампетэнтна меркаваць, бо не ведаю французскую мову. І франц. літаратуру чытаю толькі ў перакладах..."
Узгадваючы мой крытычны артыкул "Перакладчыцкі Алімп без рэдактара" (Архэ, 4-2016), мой добры сябра паміж іншым паведаміў мне шчыра:
"... ПрызнАюся: аднаму рэдактару я ОТСОВЕТОВАЛ звяртаць увагу чытачоў на тваю публікацыю ў Архэ. Не ведаю, што за тэкст у сувязі з тваім артыкулам у яго быў, але я параіў яму нічога не публікаваць, нават не закранаць гэтую тэму. Гэта для спецыялістаў тэкст..."
Не ведаю, што і сказаць. Выходзіць, сорамна прызнацца, што доўгія гады стваралі міф пра айчынных карыфееў-перакладчыкаў, бо проста не чыталі самі тэксты. Лепшае, таму што сваё! Навошта такі фальшывы патрыятызм?.
Цяпер пачынаецца стварэнне міфа (больш за кошт самарэкламы і пэн-цэнтаўскага міжсабойчыка ) пра геній "сучаснага паэта" Х., які зноў працуе без рэдактараў і, слаба ведаючы значэнне некаторых беларускіх слоў, запаўняе тэст перакладу прыдуманымі  (дзеля рыфмы і рытму) слоўцамі і неверагоднымі для беларускай семантыкі метафарамі:

Пустой душы тайніцу выдай,
Свой лёс, блюзнерца, прыгадай,
Скамечаны нябачнай дзідай,
Як гэты рваны небакрай!

Гэта Шарль Бадлер "Выбраныя вершы". Страфа з "Прывабная вусціш". У арыгінале --"Horreur sympatique". Даслоўна  "Сімпатычны жах". Беларуская назва гучыць добра. Але ж "вусціш" значна слабей за "хорар" (ужываю ужо звыклы "англійскі" варыянт). Бадлер звычайна пісаў пад гашышам ці напоўнены віном. Вазьміце ягоны "Spleen", які Х. калькуе як "сплін". Але ж паводле зместу у Бадлера -- гэта жахлівы відзеж наркамана. Сплін быў у дэндзі, якія зранку скардзіліся на мігрэнь і селязёнку.

Хай сабе аўтар перакладае "па матывах" (у арыгінале ніякай дзіды няма), але ж як можна дзідай нешта "скамечыць"? Аўтару мала "тайны" і "таямніцы". Дзеля рытму яшчэ "тайніцу" прыдумаў...  Выходзіць, зноў гутарка для спецыялістаў. Аматары няхай чытаюць пра дзіду, што нешта камечыць ...

Он уважать себя заставил
sadouski
Он уважать себя заставил

Дні два таму на сайце НН было апублікавана некалькі строфаў знойдзенага рукапісу перакладу “Яўгенія Анегіна”, які зрабіў Алесь Дудар. Я напісаў кароткую рэпліку на форуме. Ніхто з наведвальнікаў сур’ёзна не рэагаваў. Аднак на свой хатні тэлефон я атрымаў тры ананімныя званкі: Табе, Садоўскі, абы чарніць беларускае ... Пэўна, рэакцыя на мой артыкул у АРХЭ (4-20160) “Перакладчыцкі Алімп без рэдактара”. Сумна.  
Вось мае рэплікі.
П. Садоўскі / адказаць
10.03.2017 / 11:45
Вядома ж. што ў час Пушкіна выраз "заставить себя уважать" значыла "адысці ў іншы свет, памерці". Вядома таксама, як цытацыя з Крылова "осёл был самых честных правил" перайшла ў пушкінскую метафару. Пра гэта напісана шмат спекуляцый. У любым выпадку гэта трэба ўлічваць пры ацэнцы перакладу на беларускую мову. Знешне вершы (у першасным значэнні "радкі") успрымаюцца нармальна, і памер кладзецца добра на беларускую традыцыю, аднак сэнс азадачвае ...
http://nn.by/?c=ar&i=186758


П. Садоўскі / адказаць
10.03.2017 / 13:23
Толькі што мне патэлефанаваў адзін "знаўца Пушкіна" (прачытаў мой каментар пра значэнні ўзгаданых выразаў) і аспрэчваў відавочныя факты ўплыву французскай мовы на некаторыя словаўжывнні Пушкіна. І хваліў беларускі пераклад. Я толькі сказаў тое, што сказаў.
Вядома, што французская мова была на пачатку для Пушкіна ў гуманістычнай свядомасці больш родная, чым расійская. "Метафізічныя" вершы ён пачынаў пісаць па-французску. Потым была Арына Радзівонаўна. Ужо ў дарослага Пушкіна сустракаем словазлучэнні кшталту "на берегу пустынных волн" (калька з французскай -- au bord des ondes -- на беразе хваляў). Гэта ніякая не паэтычная знаходка. У французскай паэтычнай мове таго часу la onde азначае "вада". Пушкін адчуваў нешта кшталту "каля вады, мёртвай, як пустыня", а пісаў семантчына-фармальна па-французску.
Так і ў пачатку "Анегіна": .".. дядя ... уважать себя заставил" -- семантычна-фармальная калька з францускай (прымусіць сябе паважаць -- respecter -- у форме імплікаванага словазлучэння respect pour les morts (пачцівы страх перад мёртвымі), так бы мовіць -- de mortuis aut bene aut nihil. Пра мёртвых або добра, або нічога ...

23 лютага 1918 года: міфы і дакументы
sadouski
23 лютага 1918: міфы і дакументы (надрукавана на сайце НН 23.02. 2017 г.)

              У канцы 1990 г. трапілася мне ў рукі кніжка  колішняга карэспандэнта DPA у СССР Бэрндта Нільзэна-Стокэбі, эстонскага немца паводле паходжання,  “Балтыйскія ўспаміны” (Bernd Nielsen-Stokkeby: Baltische Erinnerungen), дзе ён, апісваючы адносіны літоўскай Тарыбы з кайзэраўскай Нямеччынай на пачатку 1918 года,  са спасылкамі на ўспаміны свайго бацькі, узгадвае і пра падзеі пад Нарвай і Псковам і некаторыя гістарычныя імёны Расійскага перавароту (так ён называе падзеі 1917 г.) – Леніна, Троцкага, Крыленкі, Дыбенкі, Падвойскага ...
У 1990 г. мы шмат чыталі, спрачаліся пра БНР, крытыкавалі савецкія міфы. З успамінаў нямецкага аўтара я тады ўпершыню даведаўся, што літоўскія нацыянальныя лідары вялі перамовы з Нямеччынай, каб абараніцца ад бальшавікоў, былі згодныя ўвесці ў незалежнай Літоўскай дзяржаве канстытуцыйную манархію і ўжо назвалі ў якасці літоўскага князя герцага Вільгельма фон Ураха, графа Вюртэмбергскага. Мяне ўразіла, што ў тыя 90-гады літоўскія патрыёты не папракалі сваіх гістарычных папярэднікаў за зварот да кайзэраўскай Нямеччыны, так як гэта робяць у нас у Беларусі, узгадваючы ліст ад кіраўніцтва БНР да кайзэра. Часова, на сваю карысць, шукай падтрымку з розных бакоў. Іншая рэч, што немцы тады мелі свае планы на Балтыцы.
Тая кніжка дала мне імпульс для чытання пра ўзгаданыя “ключавыя імёны” лютаўскіх падзей 1918 года. Пра тое не аднойчы даводзілася гаварыць публічна. З самой кніжкі запомніліся ўзгадкі пра нешматлікіх нямецкіх матацыклістаў, ад якіх якраз 23-га лютага уцякалі без адзінага стрэлу чырвоныя матросы камісара Дыбенкі. Пазней ва ўспамінах Бонч-Бруевіча прачытаў, што матросы Дыбенкі захапілі кур’ера з Фінляндыі з какаінам і бочку спірту і “адступілі” ў Гатчыну. З афіцыйных савецкіх крыніц вядома, што за тую ганьбу Дыбенку выклікалі ў Маскву і выключылі з партыі. У поўным зборы твораў Леніна (т. 35, с. 393) можна прачытаць, як ён абурыўся, даведаўшыся пра панічныя ўцёкі 23-га лютага:  “... мучительно позорное сообщение об отказе защищать позиции, об отказе защищать даже Нарвскую линию, не говоря уже о бегстве, хаосе, безрукости, разгильдяйстве ...». У архівах, на падставе якіх пісалася “Энцыклапедыя грамадзянскай вайны” (вытрымкі з іх друкаваліся ў часопісе “Огонек”) прыводзіцца запіс перамоваў наркома па вайсковых справах РСФСР Падвойскага і ягонага памочніка з начальнікам штаба аднаго з участкаў абароны, дзе гэты начальнік (імя не запомніў) паведамляе (паводле маёй выпіскі з “Огонька”): “Некоторые очевидцы уверяют, что видели немцев, другие, что только белогвардейцев с немцами, но тот факт, что какая-то сила, которую мы принуждены считать неприятелем ... Последним сообщением прибежавших моряков было , что будто мотоциклисты противника были ими замечены в 17 верстах от Ревеля ...».
Ніхто ж не спрачаецца, што становішча было складанае: Троцкі пакінуў Брэст-Літоўск, мір з немцамі не падпісаны, Крыленка аб’явіў дэмабілізацыю, заклікаў да братання салдатаў, Ленін пачынаў кампанію “Социалистическое Отечество в опасности»... Ганебны ўчынак Дыбенкі  (ён, дарэчы, адмовіўся падпарадкоўвацца загаду “ваенспяца”, генерала Парскага, які перайшоў на бок савецкай улады) -- не мадэль рэвалюцыйных паводзінаў. Але ж навошта дзень ганебнай паразы аб’яўляць днём стварэння дзяржаўнага войска? Мы, беларусы, тут як бы і збоку не стаялі. Няхай бы бальшавікі назвалі дату 15 студзеня. Тады выйшла адпаведная пастанова пра стварэнне рэвалюцыйнага войска.  Беларусу, які хоць трохі чытае гістарычныя тэксты, вельмі дыскамфортна слухаць афіцыйнаыя святочныя заявы.                   

 

Перакладчыцкі Алімп без рэдактара. З досведу чытання перакладаў з нямецкай мовы на беларускую
sadouski
Архэ, №3, 2016 г
У параўнанні з савецкім часам цяпер у Беларусі паболела асобаў, якія свабодна валодаюць чужымі мовамі, — часцей, праўда, толькі на гутарковым узроўні. Глыбокімі «фонавымі» краязнаўчымі ведамі пакуль валодае недастатковая колькасць перакладчыкаў. Аднак узнікла яшчэ іншая праблема: з вядомых прычынаў цяперашнія 30 — 40-гадовыя энтузіясты-перакладчыкі авалодваюць беларускай мовай інтуітыўна, бессістэмна, бо робяць гэта часцей за ўсё самастойна і ва ўмовах ліберальнага стылёвага хаосу, які сілкуецца інтэрнэтам ды іншымі беларускамоўнымі праектамі без сур’ёзнай рэдактуры.
Таму не дзіўна, што ў нас могуць узнікаць публічныя дыскусіі кшталту спрэчак пра тое, што важней для перакладчыка: ведаць добра родную ці замежную мову? Спрачацца пра такое — проста абсурд.
Добра ведаць трэба абедзьве мовы. Ёсць нейкая мінімальная мяжа валодання мовай, па-за якой чалавек не мае маральнага права садзіцца за пераклад...
Чытаць увесь артыкул (PDF)

У чаканні нобелеўскай прамовы
sadouski
У чаканні нобелеўскай прамовы
Нататкі чытача
        Ёсць у нас беларусаў такое слова – «вінаваціцца». У нашых слоўніках яно, на жаль, не фіксуецца, нават у «фінансавым» значэнні. Адзінокая маладзіца кажа: «Грошы я ніколі ні ў кога не пазычаю, бо не люблю быць некаму віннай. Як каму завінавацішся, тады ўжо ты не той як ёсць. Трэба тады перад тваім дабрадзеем па брытве хадзіць».
            Але я думаю пра іншае значэнне слова. Яно пэўным чынам люструе наш нацыянальны моўны код. Некалі я пачуў яго падчас акадэмічнай экспедыцыі на Полаччыне: «Беларус, – ён заўсёды за ўсіх вінаваціцца... Яму муляе, і ён саромеецца за кожнага, нават не блізкага, чужога, за няўдалы, не вельмі людскі ўчынак ці сказанае слова. »...

Read more...Collapse )

Моўная сустрэча 10-га сьнежня 2014 г.
sadouski

Аб'ява пра "Моўную сустрэчу" 10.12.2014

1. Адыходзіць 2014 год, кароткі і трывожны. Скончылася дзіўная, ўтульная беларуская восень: Зноў зіма паслала снежныя кілімы, / Зажурыла беллю паплавы, лугі, / І прыходзіць радасць у красе маўклівай. / Адплываюць хвілі смутку і тугі... Гэтыя чароўныя словы запісаў з сэрца больш як паўстагодзьдзя таму наш Паўлюк Трус. Такі ж элегічна-мінорны настрой чуем у Багдановічавых радках ужо пра сталую зіму: ... Як мары, белыя бярозы / Пад сінявой начной стаяць,/ У небе зоркі ад марозу /Пахаладзеўшыя дрыжаць ... А вось ужо Максім у мажоры і андантэ мчыць празь сьнягі: “Ўзрывайце ж іх санямі, коні! / Звіні, вясёлых бомаў медзь! / Вакол лятуць бары і гоні,/ Ў грудзях пачала кроў кіпець...

Read more...Collapse )


Якімі словамі, узвышанымі і простымі, гаворым мы пра нашу беларускую зіму? Пра гэта – 10 сьнежня..

2. Інтэрмэдыя (ці на астачу): Здарэньне ў дарозе перад Калядамі. “Ехаў я ад Кяна ды на Смаргонь”, - запісаў гадоў 100 таму Францішак Багушэвіч.

3. Якімі мы былі ў гэтым годзе? Разважаем пра дабро і зло – шукаем словы: гутарковыя, кніжныя, хрысьціянскія ...

"Моўныя сустрэча" 10 сьнежня 2014: Зімовы настрой ....

Паўлюк Трус (1904-1929), в. Нізок, Узьдзеншчына

                         Падаюць сьняжынкі (у скароце)

Падаюць сняжынкі -- дыяменты-росы, /Падаюць бялюткі за маім акном. /

Расчасала вішня шоўкавыя косы  / І ўраніла долу снегавы вянок.

Адхінае вечар тонкія мярэжы,/ На акне альвасы дагарэлі ў сне, /

А ў душы квяцістасць, і такая свежасць,/ І з вачэй усмешкі сыплюцца на снег......

Зноў зіма паслала снежныя кілімы, /   Зажурыла беллю паплавы, лугі, /

І прыходзіць радасць у красе маўклівай. / Адплываюць хвілі смутку і тугі...

М. Багдановіч  (9.12. 1891, Менск – 25. 05. 1917, Ялта)

                    Зімовы вечар


Здароў, марозны, звонкі вечар! / Здароў, скрыпучы, мяккі снег!
Мяцель не вее, сціхнуў вецер, /
I волен лёгкіх санак бег.

Як мары, белыя бярозы / Пад сінявой начной стаяць,
У небе зоркі ад марозу
/ Пахаладзеўшыя дрыжаць.

Вільготны месяц стуль на поле / Празрысты, светлы стоўп спусціў
I рызай срэбнаю раздолле
/ Снягоў сінеючых пакрыў.

Ўзрывайце ж іх санямі, коні! / Звіні, вясёлых бомаў медзь!
Вакол лятуць бары і гоні, / Ў грудзях пачала кроў кіпець.


                Зімой (1910)

Шпарка коні імчацца у полі, / Сумна бомы гудзяць пад дугой,
Запяваюць аб долі і волі, / Навяваюць у сэрцы спакой.

Ўюцца змейкай срабрыстай дарожкі, / Брызгі золата ў небе блішчаць,
І маркотныя месяца рожкі / Праз марозную мглу зіхацяць.

Поле нікне у срэбным тумане, / Снег блішчыць, як халодная сталь,
І лятуць мае лёгкія сані, / Унашуся я ў сінюю даль

            Які ён – беларус? – Розны ...  Панятак Kultursprache (культуршпрахэ)

1.      Паспрабуйце пракамэнтаваць значэньні пададзеных ніжэй словаў. Спачатку даюцца словы з станоўчай канатацыяй (дзе-небудзь і “як бы”, напр. – “пакорлівы”).

2.      Якія словы (тут ёсьць  і прыметнікі і назоўнікі) стылёва нейтральныя, якія гутарковыя (эмацыйна афарбаваныя), якія “кніжныя”, якія “хрысьціянска-царкоўныя”)? Мяжа можа быць ня вельмі выразная.

І. Добры , добрасардэчны, сардэчны, лЮбы, цярплівы, цягавіты, працавіты, сьціплы, пакорлівы (?), сарамлівы (сарамяжлівы), бязгрэшны, душэўны, дабрадушны, сумленны, дабрасумленны, праведны, высокамаральны, богапаслухмяны, набожны, ахвярны, самаахвярны, міласэрны, высакародны, шляхетны (о), дабра(а)хвочы, дабрамысны, дабрачынны, безкарысьлівы, беззаганны, людзкі, стрыманы, выхаваны, выкшталцоны (кшталтаваць = выхоўваць), цнатлівы, чысты, богабоязны, талерантны, абачлівы, ашчадны, беражлівы, цярпімы, дамавіты (на пустадомак, не раскідач), дабрадзейны, няўрымслівы (жадны да працы), апантаны, руплівы, дбайны,  рахманы (рахмат!), умераны, чалавекалюбівы, годны, гожы, незлапамятны, асьвечаны,  ладны, таварыскі, жартаўлівы, сьмяшлівы, удАлы, паслухмяны (слухмяны), памяркоўны, абачлівы, спагадлівы, клапатлівы, удумлівы, думны (горды і задуменны, як лес). пыхлівы, дбайны, руплівы, ветлівы (ветлы). вытанчаны, мяккасардэчны, незлапамятны .... Дадайце свае слоўцы!

ІІ. Злы, хцівы, скупы (эканоміць ваду, ня мые кубак пасьля кавы: “Ён жа нябрудны!”; аблізвае муху, якая ўвалілася ў талерку --  так у показцы пра спрэчку скупога й гасьціннага), хіжы, абыякавы, сквапны, гультаяваты, нялюдзкі, зайздросны, п’яніца. пляткар, дзейка, звадыяш, шамшура (людзі шэмруць, што ...), фрывольны, лёгкадумны, ветрадуй, ветрагон, марнатраўца, раскідач, пажадны, распусны (у Коласа верш “Савось-рапусьнік”, працытаваць урывак), гуляка, гасьцінны, бессаромны, пустадомак, пустацікавец. абжора. ненасытная вантроба (утроба). сугней, нелюдзімы. маўчун, зацяты, цягавіты, змрочны, пусьці-павалюся, самахвал, сквапны (непрыхаваная жарсьць нажывы), багахульнік, падбрэхіч. ганарысты (-рлівы), шастком барады не дастанеш, пераборлівы, панурысты. (як сталая рыса характару),  пануры (у гэты момант). зьвераваты, дзікаваты, задзіра, свавольны. блуднІк, пасяльнічы, брыдкалоў, ладада, лабада, язык, як памяло (як старэцкая пуга), гультай (лат. gulta – ложак, ці не зьвязана?), сварлівы. брыдкі, брыдота, самалюб, славалюб, гняўлівы (гнеў як грэх) , жарсны, разьятраны (цяпер), паскудны, пракудны (параўн. прозьвішча “Пракудзін”), падступны, прымхлівы (забабоны. прымхі, перадсуды, перасуды + лац., рас., польск.. ням, англ. і г. д. адпаведнікі-калькі), закамплексаваны, баязьлівы, трус, страхапуд, пужлівы, палахлівец, баязьлівец, урочлівы (даць вады ад уроцу, каб людзі не ўраклі), памаўзьлівы (як кот), нудны, гаварлівы, плаксівы, плакса, румза, карысьлівы, юрлівы (калі дрэнна?), бадзяка, прайдзісьвет, нудны (занудзіцца, нуда, зануда)., зламысны, злосьнік (Што я сам сабе злосьнік?), абібок, злавокі, ніякі (ніЯкі хлопец), зламысны, нудлівы (не гняві Бога!), нясклёпісты, нехлямяжы, нявывалака, жвавы, хуткі, рухавы, рыхлы (як стаеньнік), хіжы. драпежны,. хамаза (хутка, але абы-як, “абы адчэпнага” працуе: склаў хутка стог сена, наляцеў вецер і ўсё разваліў), вачапор, курдупель, бамбіза, туляга, тумарнік (яму і ня шум баравы), мармыль, мармырак, языкасты (з колам у горла ня ўлезеш), (і)лгун, хлус, манюка, брахун, круцель, трапло, баламут, хітрун, назойлівы, назола (назола на маю галаву, некаму нечым назаляць)), надаедлівы, надаядлы (прыліп, як банны ліст), дакучлівы, абрыдлы (параўн. абрызлае малако), зьедлівы, заяда, заядлы (гулец у карты, спрэчнік). гадасны, сваволя. свавольны ....   Дадайце свае словы!  

      Інтэрмэдыя (ці на астачу?) : Ехаў я ад Кяна ды ў  Смургоні , Ф. Багушэвіч,  

Францішак Багушэвіч (нар. у 1840 г. , Сьвіраны –цяпер Літва.  памёр у 1900, пахаваны ў Жупранах Ашм. р-ну), вучыўся на фізмаце ў Пец. ун-це, удзельнік паўстаньня 1863-64 гг., у юрыд. ліцэі ў Нежыне, адвакат  

Здарэнне (даецца трохі скарочана ў "народным" варыянце)

Ехаў я ад Кіяны* / Ды ў Смургоні, і не п'яны,

А заехаў на Ваўкелы*, / А конь добры быў, мой белы.

Тыц! стаў конь мой наравіцца! / І дыба стаў станавіцца

Конь ня конь, а  зыдлем стаў,  / Чуць аглоблі не зламаў.

Гляджу: бочка ля дарогі. / Чыста ж бочка, толькі рогі

Як бы трохі бачны збоку. / Думка: вёз хтось, ды здалёку.

Як прыстала, дык, скаціўшы, / Сам начуе гдзесь у вёсцы.

Або, можа, быў падпіўшы, / Страціў бочку пры дарожцы!

А што ў бочцы? хто там ведаў? / Можа, брага, можа, водка!..

Вот каб, думаю, сялёдка?! / Я ж сягоньня не абедаў, -

Каб бог даў, ды яшчэ (а)лейчык! / Ото ж, думаю, закрашу!

Надта я люблю з ім кашу. / Падышоў да бочкі, зрухаў,

Адаткнуў ды як панюхаў: / Ну, свяжусенькім алеем

Пах пайшоў па губе й носе!.. / Хоць не быў яшчэ зладзеем,

Дык цяпер вось давялося. ..

Што казаць: я надта рад, / Падвярнуў свой панарад,

А конь смык - падаўся ўперад./ А бадай табе тут верад!

Падкаціў я бочку зноў / І якраз ужо навёў,

А конь смык, - назад, ды тоўк! / А бадай цябе тут воўк!

Ўзяў каня, я ды распрог, / Зірк - аж конь мой і без ног.

Конь не конь, а зыдлам стаў; / Як аглоблі не зламаў?

Я спужаўся, пражагнаўся...\ Дык зноў конь і сам запрогся,

Я спалохаўся і змогся, ..Скінуў кожух, пражагнаўся,

/ Зноў-такі за бочку ўзяўся. ..

А тут цёмна - хоць коль вочка. / Калі гляну: то ж не бочка,

А каза стаіць з рагамі! / І з бародкай, і з нагамі...

Аж тут пятух калі крыкне, / Каза ў лужу калі скікне,

Дзікім мэтам зарагоча, / У балоце захахоча..

Вось калі я дагадаўся, / Каму ў рукі-то папаўся.

Давай казаць: «Анёл паньскі*, / Згінь, прападні, дух шатаньскі!»

Гэта ж чорт нас, грэшных, кусіць! / Каб не крыж, - прапаў бы, мусіць?!

Jingle bells, jingle bells        

Dashing through the snow / In a one-horse open sleigh
O’er the hills we go / Laughing all the way.
The bells on bobtail ring / Making  spirits bright
Oh what fun is to ride and sing / A sleighing song tonight.

Chorus: Jingle bells, jingle bells
               Jingle all the way!
               O what joy (fun) it is to ride
               In a one-horse open sleigh.